„PRAEMIANDO INCITAT”

W największym pomieszczeniu Zamku Królewskiego w Warszawie, Wielkiej Sali Asamblowej, potocznie zwanej Balową, nad reprezentacyjnymi drzwiami prowadzącymi do Pierwszego Przedpokoju, znajduje się medalion z rzeźbionym portretem Stanisława Augusta Poniatowskiego. Królowi towarzyszą personifikacje Pokoju i Sprawiedliwości, oraz dwie dewizy wypisane złotymi literami: „PRO FIDE, LEGE ET GREGE” (Za Wiarę, Prawo i Naród) i „PRAEMIANDO INCITAT” (Nagradzając, Zachęca). Pierwsza nawiązuje do Orderu Orła Białego ustanowionego w roku 1705 przez Augusta II Mocnego. Nawiązuje, ponieważ właściwą dewizą było: „PRO FIDE, REGE ET LEGE” (Za Wiarę, Króla i Prawo). Druga natomiast jest dewizą Orderu Świętego Stanisława Biskupa i Męczennika ustanowionego przez samego króla Stanisława Augusta. Idea dodatkowego orderu, niższego rangą od Orderu Orła Białego musiała dojrzewać od dłuższego czasu, być może Stanisław Antoni Poniatowski wpadł na ten pomysł jeszcze przed wyborem na tron i koronacją. Tylko pół roku bowiem minęło od elekcji do wydania, 7 maja 1765, królewskiego dekretu a już następnego dnia Wielki Mistrz (czyli Stanisław August) wręczył pierwsze medale. Uroczystości te powtarzały się 8 maja corocznie, w rocznicę ogłoszenia kanonizacji biskupa Stanisława. 

Order miał być nagrodą za działalność na polu publicznym i, zgodnie z dewizą, zachętą do dalszej pracy dla ojczyzny i króla. Etapem pośrednim kariery, bowiem w perspektywie mieniło się przecież najwyższe polskie odznaczenie, czyli Order Orła Białego. 

W ciągu 30 lat panowania Stanisław August odznaczył 1666 kawalerów. 

Na roku 1795 w zasadzie historia orderu św. Stanisława się kończy, bowiem późniejsze ordery ustanowione przez Fryderyka Augusta I, księcia warszawskiego, czy po 1815 przez cara Aleksandra I, to odznaczenia nawiązujące raczej nazwą do pierwotnego orderu, niż jego kontynuacje. 

Andrzej Papliński

7 maja 2020 r.
.
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Sed pede ullamcorper amet ullamcorper primis, nam pretium suspendisse neque, a phasellus sit pulvinar vel integer.
Liczba odwiedzin: 356678