STAŁA SIEDZIBA MUZEUM GETTA

Dawny szpital Bersohnów i Baumanów stałą siedzibą Muzeum Warszawskiego Getta. 

Transakcję zakupu budynku, w 80. rocznicę powstania getta w Warszawie, podpisali dyrektor muzeum Albert Stankowski oraz marszałek województwa mazowieckiego Adam Struzik, który dotychczas zarządzał należącym do województwa obiektem. Koszt transakcji, to 22 mln 968 tys. zł. Muzeum Getta uzyskało jednoprocentową zniżkę z tytułu wpisania dawnego szpitala do rejestru zabytków, przejmując tym samym na własność dzierżawiony do tej pory budynek. 

„Przez długi czas zastanawialiśmy się jaką rolę i czy w ogóle jakąś rolę może ten budynek jeszcze odegrać. Kiedy pojawiła się idea budowy Muzeum Getta Warszawskiego, oczy wielu ludzi skierowały się właśnie na ten obiekt, bo był on historycznie związany ze środowiskiem żydowskim, które przed wojną stanowiło 1/3 obywateli Warszawy. Myślę, że właśnie tutaj z wielu względów, również w imię pamięci tych najmłodszych mieszkańców getta, ponad 90 tys. dzieci, które miały tragiczną historię, to będzie miejsce najbardziej godnego upamiętnienia” – powiedział marszałek Adam Struzik. 

Budynek Szpitala Dziecięcego im. Bersohnów i Baumanów powstał w 1878 roku z inicjatywy dwóch żydowskich małżeństw, Majera i Chaji Bersohnów oraz ich córki Pauliny i jej męża Salomona Baumanów. Projektantem był Artur Goebl. Pierwszym lekarzem – chirurg Ludwik Chwat. Początkowo jednopiętrowy, w kolejnych latach został podwyższony o dwie kondygnacje. Między rokiem 1905 a 1912 w szpitalu, jako tzw. lekarz miejscowy, pracował Janusz Korczak. Po pierwszej wojnie światowej szpital, ze względu na problemy finansowe, został zamknięty i nie wiadomo, jak potoczyłaby się jego historia, gdyby nie postać lekarki Anny Braude – Hellerowej, dzięki której placówka została przejęta przez Towarzystwo Przyjaciół Dzieci, a gmina żydowska rozpoczęła jej finansowanie. W ten sposób powstał jeden z najlepszych dziecięcych szpitali w Polsce. Tuż przed wybuchem II wojny światowej placówka dysponowała 250 łóżkami. W 1940 roku znalazła się w getcie i była jednym z dwóch szpitali na terenie żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej. 

Od lutego 1942 roku pracownicy szpitala prowadzili badania nad chorobą głodową. Część wyników została przemycona na aryjską stronę i opublikowana w 1946 roku w książce zatytułowanej „Choroba głodowa. Badania kliniczne nad głodem wykonane w getcie warszawskim w 1942 roku”. 

W trakcie Wielkiej Akcji Likwidacyjnej, jaka miała miejsce latem 1942 roku, szpital został przeniesiony do budynków dawnych szkół powszechnych na ulicy Stawki 68 przylegających do Umschlagplatzu (rampy przeładunkowej, skąd wywożeni byli Żydzi do komór gazowych w Treblince). 11 września 1942 roku większość personelu i chorych została wywieziona do Treblinki. Pediatra Adina Blady-Szwajger podała dzieciom śmiertelną dawkę morfiny, by mogły w spokoju umrzeć na miejscu.
Magdalena Kuc
Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

17 listopada 2020 roku
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Liczba odwiedzin: 191184