ALEJA ZASŁUŻONYCH W REJESTRZE ZABYTKÓW

Jakub Lewicki, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, wpisał do rejestru zabytków nieruchomych Aleję Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim. 

Pomimo objęcia Cmentarza Powązkowskiego ochroną wojewódzkiego konserwatora zabytków w 1965 roku, obecny konserwator – Jakub Lewicki zdecydował o oddzielnym umieszczeniu w rejestrze zabytków Alei Zasłużonych. Działania zostały podjęte ze względu na „szczególną wartość historyczną w wymiarze narodowym obiektu oraz wybitne walory artystyczne”. 

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, motywując podjęcie wyżej wymienionych działań, zwrócił uwagę na fakt, że Aleja Zasłużonych w świadomości Polaków, a szczególnie w świadomości warszawiaków pełni rolę narodowego panteonu inteligencji i ludzi sztuki, i jako taka jest miejscem kultu, jakim mieszkańcy darzą pochowane tam osoby. Dodatkowo, wzajemne powiązania między kwaterami, pomnikami, a ciągiem pieszym, umożliwiającym kontemplację poszczególnych nagrobków oraz możliwość podziwiania całego założenia architektonicznego alei, decydują o jej szczególnych walorach artystycznych. 

Aleja Zasłużonych została wytyczona w 1925 roku na tyłach katakumb. Pierwszą osobą pochowaną na jej terenie był noblista Stanisław Władysław Reymont. Ranga pochówków w tym miejscu była od samego początku bardzo wysoka, a sama nazwa – Aleja Zasłużonych na stałe zagościła w słowniku warszawiaków kilka lat później. W 1927 roku dziennikarz „Kuriera Warszawskiego”, opisując miejsce pochówku niedawno zmarłego Artura Oppmana, użył określenia: „za katakumbami, w kwaterze zasłużonych, obok grobu Reymonta”, a w 1932 dziennikarze „Polski Zbrojnej” użyli podobnego określenia, wskazując kwaterę, w której zostali pochowani sławni lotnicy – Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura. 

W Alei Zasłużonych pochowanych jest ponad 100 wybitnych postaci ze świata kultury, sztuki i nauki. Tutaj miejsce swojego ostatniego spoczynku znaleźli, m.in. Emil Młynarski, pierwszy dyrygent Filharmonii Warszawskiej oraz dyrektor Teatru Wielkiego; eseista, tłumacz, filolog klasyczny i prezes Pen Clubu – Jan Parandowski; inżynier i konstruktor Stanisław Hempel, który odbudowywał most Poniatowskiego po zniszczeniach związanych z II wojną światową; popularyzator opery i muzyki poważnej, twórca Festiwalu Muzyki w Łańcucie – Bogusław Kaczyński; pisarka Maria Dąbrowska. Tutaj ma swój symboliczny grób prezydent Warszawy Stefan Starzyński. 

Aleja Zasłużonych nie jest jedynym w ten sposób uhonorowanym obiektem na terenie cmentarza. W latach wcześniejszych w rejestrze zabytków znalazł się kościół pw. św. Karola Boromeusza, katakumby oraz ogrodzenie cmentarza.
Magdalena Kuc
Fot. Franciszek Trynka

1 grudnia 2020 roku
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Liczba odwiedzin: 218776