POWSTANIE WARSZAWSKIE DZIEŃ PO DNIU

9 WRZEŚNIA 1944

Tego dnia, zgodnie z umową między Niemcami a przedstawicielami Polskiego Czerwonego Krzyża, następuje zawieszenie broni dające ludności cywilnej możliwość opuszczenia miasta. Przerwa w walkach jest pomiędzy godzinami 6.00 a 8.00. Przez placówkę przy ulicy 6 Sierpnia, dzisiejsza Nowowiejska, wychodzi z miasta następna grupa cywili. Około 2.000 osób, przede wszystkim kobiety z dziećmi oraz ludzie starzy. W sumie, w ciągu dwóch dni, stolicę opuści około 8 tys. osób. 

W Śródmieściu Północnym toczą się ciężkie walki. W Alejach Jerozolimskich bataliony KB „Sokół”, „Bełt” oraz „Kiliński” stawiają zażarty opór nacierającym zmasowanym atakom niemieckim, które mają za cel rozciąć polskie zgrupowania. Szczególnie zażarte walki toczą się o domy na rogu Brackiej i Alei Jerozolimskich, gdzie opór stawiają powstańcy z Batalionu Korpusu Bezpieczeństwa „Sokół”. Ostatecznie kamienica pozostaje w rękach Polaków. Cały dzień trwa silny ostrzał i bombardowanie Śródmieścia południowego oraz Czerniakowa. 

Niemcy rozpoczynają natarcie na powstańcze pozycje w Sielcach. Najpierw następuje silne bombardowanie lotnicze, a następnie rusza do szturmu piechota. Niemieckie oddziały zajmują rejon w ulicy Chełmskiej. 

Na Czerniakowie obronę tworzą oddziały Zgrupowania "Radosław" dowodzone przez pułkownika Jana Mazurkiewicza „Radosława”, przesunięte ze Śródmieścia, wcześniej walczące na Starym Mieście, oraz działające od początku powstania oddziały Zgrupowania "Kryski" dowodzone przez kapitana Zygmunta Netzera „Kryskę”. Łącznie siły liczą około 1.100 żołnierzy. Całością dowodzi od 7 września pułkownik „Radosław”. Oddziały polskie obsadzają tereny w pobliżu alei 3 Maja. Utrzymują łączność ze Śródmieściem Południowym przez ulicę Książęcą. 

Tego dnia, wysłannicy Komendy Głównej AK, podpułkownik dyplomowany Franciszek Herman „Bogusławski” i kapitan Alfred Korczyński „Sas” podejmują rozmowy z generałem Heinzem Rohrem występującym w imieniu gen. Ericha von dem Bacha. Strona polska porusza sprawę dalszej ewakuacji ludności cywilnej z Warszawy oraz ewakuacji ciężko rannych żołnierzy polskich. Jest też mowa o ewentualnym wydaniu pozostających w niewoli rannych żołnierzy niemieckich. Generał Rohr proponuje rozpoczęcie rozmów w sprawie kapitulacji. 

Na Górnym Mokotowie oddziałom "Baszty" udaje się opanować tereny między al. Niepodległości, ul. Narbutta i Fałata, a także obszar zamknięty ulicami Pilicka – Wężyka - Wielicka. 

Na Mokotowie ukazuje się drugi, ręcznie pisany numer pisma dla dzieci "Dzieci Mokotowa". W redagowaniu pisemka biorą udział również dzieci. Należy nadmienić, że sytuacja dzieci w trakcie walk w mieście była wyjątkowo tragiczna. Władze cywilne powstania warszawskiego, współpracując z organizacjami pomocy społecznej, szczególną opieką starają się objąć dzieci, szczególnie najmłodsze. Trzeba było zapewnić im odpowiednie wyżywienie, przede wszystkim niemowlętom. Dystrybuowano, pod surową kontrolą, mleko w proszku i skondensowane. Tworzono kuchnie mleczne. Przy niektórych oddziałach znajdowały się żywe krowy dostarczające mleko nie tylko wojsku, ale przede wszystkim dzieciom i matkom karmiącym. Jak na przykład krowa będąca na stanie oddziału broniącego Dworzec Pocztowy w Alejach Jerozolimskich. Na rozkaz dowódcy porucznika „Zdunina” mleko wydawano tylko matkom i dzieciom. Zorganizowano opiekę nad sierotami, tworząc schroniska i świetlice, organizując zbiórki odzieży i żywności. Prasa powstańcza wzywała do opieki nad najmłodszymi: „Ratujcie dzieci, nasze, wasze, polskie, warszawskie dzieci…”. 

W powstańczej Warszawie rozpoczyna działalność Polskie Radio nadające po kolejne przeprowadzce z gmachu Biblioteki Publicznej znajdującej się na ulicy Koszykowa 26. 

Samoloty sowieckie bombardują pozycje niemieckie na Pradze. Po raz pierwszy nad Warszawą pojawiają się też sowieckie myśliwce, przeganiając niemieckie samoloty bombardujące powstańczą Warszawę. 

Tego dnia rząd brytyjski deklaruje pociągnięcie do odpowiedzialności Niemców winnych zbrodni w Warszawie.  

Karol Karasiewicz 

9 września 2020 roku
Fot. MaSzt
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Liczba odwiedzin: 193203