Z ARCHIWUM KURJERA...

4 LISTOPADA 1824 ROKU

Tym razem przypominamy rewelacyjny sposób prania! 
W Numerze 250 Kurjera Warszaw: umieszczono wiadomość: „iż słychać, że w Paryżu wynaleziono teraz nowy sposób prania bielizny za pomocą massy kartoflanej, i wyrażono życzenie: „Czyliby które z pism naszych nie raczyło obszernie donieść o tym nader użytecznym wynalazku”. Nim temu życzeniu dogodzimy, wyznać należy, iż z żadnych pism nie mogliśmy powziąść śladu: iżby teraz w Paryżu podobny zrobiono wynalazek. Lecz w r. 1819 Pan Cadet de Vaux podał był oszczędny i, iak twierdzi, do trwałości bielizny wiele przyczyniaiący się sposób prania iej bez mydła, za pomocą tylko gotowanych kartofli; który, lubo iuż dawniej różne pisma politechniczne były ogłosiły Dziennik, pod tytułem: Bulletin des sciences technologiques od Stycznia r. b. pod Dyrekcją Barona Férussac w Paryżu wychodący, w numerze lipcowym opisał; a w Jzydzie Polskiej iuż przed trzema laty, to iest w numerze listopadowym r. 1821 na kar: 127, był do wiadomości podany. Oto iest treść tego podania: Bielizna moknie przez 21 godzin w zimnej wodzie, poczem przepłókuje się, dla odjęcia iej, ile możności, brudu; następnie zanurza się na pół godziny w wodzie gorącej, z tej wyjmuią się sztuki iedna po drugiej i brudne miejsca nacierają się miazgą kartoflaną, do gęstości mydła ugotowaną (to iest, kartoflami tylko do 3|4 części uwarzonemi). Tak natarta zanurza się na nowo w gorącej wodzie, wyciera w rękach i wybiia płaską stroną kiianki, iżby klej kartoflany całą sztukę przeniknął, a nareszcie wkłada do kotła w czystą wodę i z tym kleiem gotuie przez dwa do trzech kwadransy; po wyięciu z kotła wypłókuie się w czystej wodzie dla uwolnienia iej zupełnie od kleiu i wysusza. Pranie tym sposobem uskuteczniano dla doświadczenia w Paryzkich Szpitalach w obecności osób od miejscowej władzy administracyjnej wyznaczonych. Kuchenna bielizna straciła zupełnie przykry zapachy który od mydła nie ginie, a na dziecinnej wszelkie plamy zniknęły, w Niemczech nacieraią bieliznę surowemi, na tartku utartemi Kartoflami, zamiast Mydła. Tu przydać możemy, że i Kasztany dzikie w tym celu także są używane. Ale nie tylko do prania bielizny kartofle za środek wyborny są polecane, do czyszczenia materji iedwabnych i wełnianych także przydatnemi być maią: w numerze 4tym Jzydy Polskiej z r. 18 22/2 1 na kar: 105 taki do tego przypis, wyiety z dzieła: Tausent Experimente der Chemie und Physik, aus dem Englischen von J. Kuhn Prof: zu Leipzig 1822: wyięty, czytamy „Kartofle rozcieraią się z czystą wodą (na tartku) na miałką miazgę, a płyn przepuszcza się przez sito w inne naczynie; mieszanina ta zostawia się spokojnie, dopóki delikatne białe cząstki nieosiądą. na spodzie, w tenczas wierzchni klejki płyn zlewa się z ossdu i zachowuie do użytku. Materja czyścić się maiąca, rozpościera się na czystem prześcieradle i wyciera gąbką, płynem kartoflanym nasiąknioną, dopóki brud zupełnie nie zejdzie; potem płócze się kilka razy w czystej wodzie. Na dwa kartofle średniej wielkości, dość będzie pół kwarty wody”. W.J. 

A jak się już napracujemy, nagotujemy i napierzemy, to dla relaksu możemy się udać na kawę, bowiem… 
Józef Baldi, założywszy nową Kawiarnię w domu J P. Henryka Lessla, przy ulicy Miodowej pod Nrem 486 Lit: A, ma zaszczyt polecić się łaskawym względom Szanownej Publiczności! 

Nie zapominając wszakże o tym, że tuż obok… 
w Pałacu W. Grabowskiego przy ulicy Miodowej Nr 493, Sala w ogrodzie tegoż, została opatrzona piecem ogrzewaiącym, w której iest Billard, Kreglarnia zimowa i inne zabawy, tamże można dostać Trunków w różnych gatunkach za pomierną ceną. 

Interesy również można, przy okazji załatwić, gdyż… 
— Tamże potrzebna iest partja Kamieni do brukowania. 

(pisownia oryginalna)

Wyboru dokonał Andrzej Papliński 
4 listopada 2020 roku

.
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Liczba odwiedzin: 194705