W POGONI ZA WIDMEM

Desperacką próbę odtworzenia powstańczych losów swojego, nieżyjącego już, starszego brata Jędrka podjął Wojciech Tadeusz Brański w książce „Jędrek'44. Zapomniany powstaniec. Niepojęte powstanie". 

Książka została napisana w bardzo przemyślany sposób. Składa się z czterech integralnych części. Część pierwsza, zatytułowana „Okupacja i Powstanie” próbuje przybliżyć wojenne losy Jędrka, który walczył na Żoliborzu. Autor wykonuje tytaniczną wręcz pracę, docierając do żyjących kolegów, przyjaciół i znajomych brata. Ta część skrzy się od wspomnień tych, co powstanie przeżyli. Ze wspomnień oraz ogólnie dostępnych informacji na temat powstania Brański próbuje utkać wojenne losy brata. 

Część druga, zatytułowana „Próba dialogu z Jędrkiem i duchami przeszłości”, jest swoistego rodzaju rozliczeniem z mitem powstania warszawskiego. Brański, który w trakcie wybuchu powstania miał dziewięć lat, ze zwolennikami warszawskiego zrywu prowadzi ostrą polemikę. Z żelazną konsekwencją podaje fakty, liczby, omawia miażdżące statystyki. W tej części książki jest na przykład sporo informacji na temat liczby osób, które podczas powstania zostały w bestialski sposób zamordowane. Ciekawa jest forma „Próby dialogu z Jędrkiem i duchami przeszłości". Brański skonstruował ją w postaci rozmowy, którą bezustannie prowadzi z nieżyjącym bratem: „Zacznę bracie od tego, co najstraszniejsze. Zginęło tysiące cywili, całkowicie bezbronnych ludzi. [...] Rozmiary cierpienia i ogrom strat ludności cywilnej z trudem przebijały się do powszechnej świadomości. Czy jednak dowództwo brało je pod uwagę? A jeśli nie brało, to pięść musi ci się, bracie, zacisnąć, bo ta bitwa miała za cel wyzwolenie nie trupów a ludzi". 

Książkę o losach Jędrka zamyka część zatytułowana „Po powstaniu”, w której autor próbuje odtworzyć powojenne losy brata. Śledzi jego wędrówkę od momentu wyzwolenia przez Amerykanów stalagu Altengrabow, w którym Jędrek został uwięziony po zakończeniu działań związanych z powstaniem, przez jego służbę w II korpusie polskim we Włoszech, oraz pobyt w polskim obozie repatriacyjnym w Cumnock, w Szkocji, aż po Warszawę, do której Jędrek wraca w 1947 roku. 

Książka, pomimo trudnego i bolesnego dla samego autora tematu, została napisana lekkim językiem. Wojenne i powojenne losy Jędrka czyta się jak sensacyjną powieść. W publikacji jest wiele ciekawych faktów, które nawet dla osób zainteresowanych tematem powstania warszawskiego nie muszą być znane. Stawia to historię o Jędrku w jednym rzędzie z takimi książkami jak np. „Przemarsz przez piekło” Stanisława Podlewskiego czy „Ani tryumf, ani zgon — Szkice o powstaniu warszawskim” Tadeusza Łubieńskiego. 
Gdybym miała jednym słowem opisać publikację Brańskiego, napisałabym Katharsis — Oczyszczenie. Po to, by oddać dokładnie to, co mam na myśli, zacytuję samego autora: „Mam pretensję do siebie, że nie pytałem Jędrka o jego powstańcze przeżycia, a teraz mogę zdobywać jedynie strzępki informacji, z których i tak nie złożę wiarygodnego obrazu, bo mam tylko pojedyncze elementy tej układanki".
Magdalena Kuc
JĘDREK ‘44. ZAPOMNIANY POWSTANIEC. NIEPOJĘTE POWSTANIE 

Autor: Wojciech Tadeusz Brański 
Wydawnictwo: Bellona 
Rok wydania: 2021 
Oprawa: miękka 
Liczba stron: 269 
Format: 13,5 x 21,5 cm
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Sed pede ullamcorper amet ullamcorper primis, nam pretium suspendisse neque, a phasellus sit pulvinar vel integer.
Liczba odwiedzin: 585434