PLAC [RECENZJA]

Czy historia jednego placu, nawet jeśli znajduje się w centrum i jest jednym z największych w Warszawie, może odzwierciedlać przemiany w całym kraju i przemiany duchowości narodowej i społecznej Polaków? Może, pod warunkiem, że napisana jest przez wybitnego varsavianistę i teoretyka architektury, przez człowieka, który czytelników czaruje historią stolicy nie od dziś. 

To niewątpliwie lektura dla wnikliwych, dla żądnych wiedzy miłośników Warszawy, którzy nawet na podstawie zwykłego kamienia potrafią tropić ślady dawnych mieszkańców miasta czy odtwarzać historię miejsca. Tu jednak nie o kamień chodzi. Chodzi o plac, który był świadkiem wielkich przemian społecznych, historycznych, urbanistycznych, ideologicznych, zmian u szczytu władzy, manifestacji, przemarszów, egzekucji, wystaw, mszy, spotkań Polaków z wielkimi osobistościami, walk, poświęcenia i obojętności...Wymieniać można długo same wydarzenia, ale bogata historia placu, któremu kilkakrotnie zmieniano nazwy, tkwi we wszystkich jego zakamarkach, o czym można się przekonać, zagłębiając się w lekturze „PLACU”. 

Kiedy zobaczyłam książkę w księgarni, to gdyby nie nazwisko autora, nie zajrzałabym do środka, nie kupiła i nie przeczytała. Pięćset stron o placu? Uznałam jednak, że taki perfekcjonista, jak Jarosław Zieliński, którego tekstów przeczytałam już wiele, wie, co robi i co należy napisać. Wystarczy spojrzeć na bibliografię. Jest w książce kilka fragmentów, w których autor rzeczowo i drobiazgowo przedstawia nam propozycje planów zmian urbanistycznych na placu – planów tworzonych przez różnych architektów w różnych okresach historycznych. Oprócz tego jest jednak w książce opowieść o miejscu, w którym każde pokolenie warszawiaków - i nie tylko warszawiaków – doświadczyło czegoś ważnego. I jest to opowieść dostarczająca wielu argumentów dla tych, którzy chcą uczestniczyć w dyskusji na temat przyszłości placu Piłsudskiego. 

Jest to zatem moim zdaniem lektura obowiązkowa. Okres pandemicznej izolacji sprzyjał poznawaniu tego przewodnika. Rynek wydawniczy w 2020 roku został niewątpliwie wzbogacony o pozycję, jakich trudno dziś, w czasach pośpiechu, „pędu nie wiadomo dokąd” szukać. Książka jest nominowana do Nagrody Literackiej miasta stołecznego Warszawy. Czekamy teraz niecierpliwie na decyzję jury, a ta już w tym tygodniu.

Marta Chodorska

23 czerwca 2020 roku
PLAC 
warszawski plac Piłsudskiego 
jako zwierciadło losów i duchowej kondycji narodu

Autor: Jarosław Zieliński 
Wydawnictwo: Wydawnictwo EKBIN 
Rok wydania: 2019 
Oprawa: miękka 
Liczba stron: 490 
Format: 19.0 x 23.5 cm
.
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Liczba odwiedzin: 40578