IMPRESJE POWĄZKOWSKIE:  ANNA BILIŃSKA – PRZEDWCZEŚNIE ZGASŁY TALENT

Pierwsza polska malarka, która zdobyła uznanie i sławę w Paryżu, pełniącym w II połowie XIX wieku rolę artystycznej stolicy Europy, to bez wątpienia Anna Bilińska-Bohdanowiczowa.

Urodzona w Złotopolu na dzisiejszej Ukrainie, jako córka polskiego lekarza, od dzieciństwa przejawiała talenty artystyczne – muzyczne i malarskie. Po przeniesieniu jej ojca do pracy w głąb Rosji, poznała we Wiatce Michała Elwiro Andriollego, znakomitego polskiego rysownika i ilustratora, który przebywał na zesłaniu za udział w powstaniu styczniowym. On to przez dwa lata był pierwszym nauczycielem rysunku kilkunastoletniej, ale już bardzo utalentowanej Anny. Po 1875 roku rodzina przeniosła się do Warszawy. Anna rozpoczęła naukę w konserwatorium warszawskim w klasie fortepianu, jednocześnie zapisała się do prywatnej szkoły plastycznej prowadzonej przez Wojciecha Gersona. Już następnego roku po raz pierwszy pokazała swoje prace na wystawie w Zachęcie. Spotkała się ona z życzliwym przyjęciem przez krytyków oraz samego Gersona.

Początek 1882 roku to pierwsza artystyczna podróż Bilińskiej na zachód Europy. Odwiedziła Wiedeń, Salzburg, Monachium oraz północne Włochy. W Monachium poznała pracownie kilku znanych, przebywających na emigracji Polaków, m. in. Wandalina Strzałeckiego i Józefa Brandta. Krótko po powrocie, w listopadzie tegoż roku, wyjechała na studia do Paryża. Jak się później okazało na całe 10 lat. Studiowała w Académie Julien u Rodolphe’a Julien oraz w pracowni Oliviera Mersona. Jej szkolne prace szybko zyskały uznanie. Zdobyła II nagrodę w konkursie organizowanym przez jej akademię, a w następnym roku wystawiała z sukcesem na Salonie paryskim.

Do jej paryskich przyjaciół należał Józef Chełmoński oraz rodzina Władysława Mickiewicza.

Rok 1884 to rok śmierci ojca, krótko potem umiera jej narzeczony Wojciech Grabowski. Anna znalazła się w ciężkiej depresji, bez środków do życia. Udało jej się pokonać te trudności dzięki samozaparciu i bezkompromisowości charakteru, oraz pomocy przyjaciółki, także malarki Marii Gażycz. Doznała także wielkiej życzliwości ze strony władz akademii zwalniającej ją z opłaty za studia. Zaraz potem otrzymała propozycję poprowadzenia jednej z pracowni na uczelni. Szansę tę Anna Bilińska w pełni wykorzystała.

 Druga połowa lat 80-tych to pasmo jej sukcesów artystycznych. Począwszy od złotego medalu na paryskim Salonie za „Autoportret” (1887), kolejnym był srebrny medal na światowej wystawie w Paryżu (1889). Krótko po tym kolejne złote medale przyniosły jej wystawy w Royal Akademy w Londynie (1890) oraz na światowej wystawie w Berlinie (1991). Swą międzynarodową sławę oraz uznanie krytyki zyskała Bilińska głównie jako znakomita portrecistka. Jednak podróżując po Francji bywała nad morzem, co pozostawiło ślad w twórczości, ukazującej morskie pejzaże. Jej prace oglądano we wszystkich znaczących galeriach w Europie, także za oceanem. Wielokrotnie jej dzieła wystawiano również w Zachęcie, salonie Aleksandra Krywulta oraz w Krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych, także po jej śmierci.

Anna Bilińska była pierwszą polską artystką, która osiągnęła sukces i pozycję w takim miejscu jak Paryż, gdzie koncentrowało się europejskie życie artystyczne. Była także pierwszą Polką, która dzięki ogromnemu talentowi i wielkiej determinacji uzyskała profesjonalne wyksztalcenie na akademickim poziomie.

 W 1892 roku poślubiła w Paryżu lekarza Antoniego Bohdanowicza. W tym samych roku postanowili powrócić do Warszawy. Anna, będąca w pełni sił twórczych, chciała założyć prywatną szkołę, by móc jako pedagog przekazywać młodym swą wiedzę i umiejętności. Niestety, w realizacji tych planów przeszkodziła jej ciężka, nieuleczalna choroba serca. Anna Bilińska-Bohdanowiczowa zmarła w Warszawie 8 kwietnia 1893 roku, przeżywszy zaledwie 38 lat. Spoczęła na warszawskich Starych Powązkach w grobie rodzinnym w kwaterze 10.

Warto poznać bliżej tę wybitną polską artystkę, tym bardziej, że jest ku temu znakomita okazja. Warszawskie Muzeum Narodowe prezentuje w ramach wystawy czasowej życie i twórczość Anny Bilińskiej - Bohdanowiczowej. Specjalnie na tę wystawę sprowadzono prace artystki ze zbiorów zagranicznych muzeów oraz ze zbiorów prywatnych.
Zdjęcia: domena publiczna i Franciszek Trynka

Tekst: Franciszek Trynka

Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Sed pede ullamcorper amet ullamcorper primis, nam pretium suspendisse neque, a phasellus sit pulvinar vel integer.
Liczba odwiedzin: 354905