POWSTANIE WARSZAWSKIE DZIEŃ PO DNIU

20 SIERPNIA 1944

Tego dnia odnotowano jeden z ważniejszych sukcesów powstańczych – zdobycie budynku PAST-y przy ulicy Zielnej w Śródmieściu Północnym. 

W nocy z 19 na 20 sierpnia, oddziały powstańcze pod dowództwem rotmistrza Henryka Roycewicza „Leliwy” przystępują do natarcia na potężny, ośmiopiętrowy gmach Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej ul. Zielnej 37/39. W akcji uczestniczą m.in. oddziały z IX zgrupowania rotmistrza „Leliwy”, pluton szturmowy z kompanii „Koszta”, dwa patrole saperów, kobiecy patrol minerski, dwa patrole miotaczy płomieni, specjalna ekipa straży ogniowej. Dotychczasowe próby zdobycia PAST-y załamywały się, ze znacznymi stratami własnymi, wobec przewagi ogniowej Niemców zamkniętych w ufortyfikowanym gmachu. 

Od godziny trzeciej w nocy, kolejny szturm na gmach PAST-y rozpoczął batalion "Kiliński" rotmistrza "Leliwy". Kobiece patrole minerskie wysadziły fragmenty ścian gmachu tworząc otwory, przez które do środka wdarły się grupy szturmowe. Ponadto gmach podpalono przy użyciu sprowadzonej strażackiej motopompy, dzięki której wpompowywano mieszankę zapalającą na górne piętra. Po kilku godzinach Niemcy uznali dalszą obronę za niemożliwą. O godzinie piętnastej nad gmachem PAST-y załopotała polska flaga. Tak więc, po kilkunastu godzinach ciężkich walk, powstańcy zlikwidowali punkt uciążliwego ostrzału nieprzyjaciela, zwłaszcza niemieckich snajperów. 

Straty wroga to 38 zabitych. Wielu jest rannych i poparzonych. 121 Niemców dostaje się do niewoli. Spośród powstańców ginie nie mniej niż 17. W zdobytym gmachu żołnierze AK zdobywają znaczne ilości broni i amunicji. Był to jeden z większych sukcesów taktycznych w drugiej połowie sierpnia. Stałymi świadkami walk i zdobycia PAST-y byli operatorzy filmowi oraz fotoreporterzy dokumentujący to wydarzenie. 

Tymczasem na Starym Mieście trwa generalne natarcie sił niemieckich na pozycje powstańcze. Ciężka artyleria, moździerze, pociąg pancerny operujący w okolicy Dworca Gdańskiego zasypują Stare Miasto pociskami. Wzmaga się bombardowanie lotnicze. Małe miny samobieżne "goliaty" dokonują ogromnych zniszczeń w zabudowie i umocnieniach. Pod osłoną czołgów nieprzyjaciel naciera ze wszystkich stron. Kolejne ataki nieprzyjaciela na wszystkich odcinkach: zachodnim od ul. Długiej i pl. Krasińskich, wschodnim – od Wybrzeża Gdańskiego przez ul. Boleść w kierunku Kościelnej i Długiej, z jednoczesnym naciskiem od południa i północy. Niemcom udaje się wtargnąć z ul. Tłomackie na Bielańską i zająć północną część Banku Polskiego. Po zaciekłej walce zajmują również pałac Mostowskich. Trwa wzmożony napór wroga na Stare Miasto od strony Muranowa. Mimo to twardy opór powstańców nie pozwala Niemcom odnosić poważniejszych sukcesów. 

W nocy z 20 na 21 sierpnia oddziały zgrupowania „Leśnik” zostają zmuszone do wycofania się z zajmowanego terenu na Muranowie. Przechodzą do gmachu Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych przy ulicy Sanguszki. Niemcy całkowicie opanowują Muranów, kontrolując odtąd cały teren pomiędzy ulicami Nalewki a Bonifraterską.  

Wracając do Śródmieścia Północnego, powstańcy ze zgrupowania „Chrobry II” obsadzają magazyny Hartwiga na rogu Towarowej i Pańskiej. Jest to najdalej na północ wysunięta placówka powstańcza w tym rejonie w Śródmieściu. 

W Śródmieściu Południowym, żołnierze z 3 batalionu pancernego "Golski" ponawiają próby odbicia budynków Politechniki. Ciężkie walki prowadzone są w gmachu Fizyki oraz w kotłowni. 

Na komendanta Pod-obwodu Śródmieście - Południe AK zostaje wyznaczony podpułkownik Jan Szczurek - Cergowski "Sławbor", organizator i dotychczasowy dowódca batalionu „Miłosz”. Batalion „Miłosz” prowadzi walki z Niemcami w rejonie placu Trzech Krzyży, ulicy Wiejskiej i Frascati, w sąsiedztwie zabudowań sejmu utrzymywanych w rękach niemieckich. Po sąsiedzku w rejonie ulicy Książęcej róg Nowego Światu, oraz w rejonie szpitala świętego Łazarza, na tyłach kompleksu budynków Muzeum Narodowego, operuje batalion „Reda” pod dowództwem kapitana Franciszka Miszczaka „Redy”. 

Trwa ofensywa Armii Czerwonej. Stabilizuje się sytuacja na przyczółku warecko-magnuszewski. Na południu wyzwolony zostaje Sandomierz. 

Karol Karasiewicz 

20 sieprnia 2020 roku
Fot. MaSzt
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Sed pede ullamcorper amet ullamcorper primis, nam pretium suspendisse neque, a phasellus sit pulvinar vel integer.
Liczba odwiedzin: 356691