ZRABOWANA GRYKA POWRÓCIŁA DO MUZEUM

Zrabowana „Gryka” Stanisława Masłowskiego została odzyskana i ponownie znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego. 

Widzieliście kiedyś, jak wygląda kwitnąca gryka? Ja nie. Mogłam to zobaczyć dopiero na obrazie „Gryka” Stanisława Masłowskiego. Dwukrotnie zrabowany obraz, właśnie powrócił do Polski. 

Masłowski „Grykę” namalował w 1924 roku. Przed wybuchem II wojny światowej obraz należał do Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. W 1939 roku prawdopodobnie nadal wisiał w salach wystawowych, a dookoła spadały bomby. 8 września jedna z nich zniszczyła kilkadziesiąt obrazów. W czasie oblężenia miasta z budynku nie ewakuowano zbiorów, choć pewne prace przygotowujące gmach do oblężenia miały miejsce. 29 sierpnia dyrektor administracyjny galerii Stanisław Mikulicz- Radlecki polecił swoim pracownikom pakować obrazy do skrzyń i umieszczać je w piwnicy. Dlaczego ich nie ewakuowano? Nie wiadomo. Jedynym obrazem, który udało się wywieźć z Zachęty w czasie oblężenia była „Bitwa pod Grunwaldem” Jana Matejki. Po kapitulacji gmach Towarzystwa przejęli Niemcy, a zbiory, zapakowane w skrzynie, wywieziono do Muzeum Narodowego. Wraz z resztą ocalałych obrazów wywieziono „Grykę”, która w piwnicach Muzeum przeleżała do upadku powstania warszawskiego. Wywieziona została przez Niemców prawdopodobnie w listopadzie 1944 roku, choć akcja „zabezpieczania” dzieł sztuki trwała już od 12 sierpnia 1944 roku, kiedy to szwagier Adolfa Hitlera – generał Hermann Fegelein przekazał generałowi von dem Bachowi – Zelewskiemu, dowódcy sił niemieckich w Warszawie, polecenie „ochrony” warszawskich dóbr kultury. 

Po wojnie obraz został znaleziony na terenie Dolnego Śląska, przewieziony w ramach Akcji Rewindykacyjnej z powrotem do Muzeum Narodowego. W 1946 roku „Gryka” została wypożyczona w celu ozdobienia ściany siedziby Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej i słuch po niej zaginął. 

W maju br. obraz pojawił się na licytacji w jednym z warszawskich domów aukcyjnych. Właściciel obrazu, po zapoznaniu się z jego historią, zrzekł się wszelkich praw do dzieła. 

„Gryka” została rozpoznana przez pracowników resortu kultury zajmujących się rewindykacją zrabowanych w czasie wojny dzieł sztuki. Do Muzeum Narodowego obraz wrócił po 74 latach. 

Stanisław Masłowski (1853–1926) studiował w pracowniach Wojciecha Gersona i Aleksandra Kamieńskiego. W jego malarstwie można zauważyć wpływy Józefa Chełmońskiego i Józefa Brandta. W latach 1875-1886 przebywał na corocznych plenerach malarskich na Ukrainie. Z tego okresu pochodzi wiele prac inspirowanych tamtejszą przyrodą i naturą. 

Magdalena Kuc 

25 października 2020 roku
domena publiczna
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Sed pede ullamcorper amet ullamcorper primis, nam pretium suspendisse neque, a phasellus sit pulvinar vel integer.
Liczba odwiedzin: 359168