KOMITET DLA RATOWANIA POWĄZEK

46 lat temu ekscentryczny publicysta i krytyk muzyczny – Jerzy Waldorff założył Komitet Opieki nad Starymi Powązkami. 

Decyzja o ratowaniu popadającego w ruinę cmentarza zapada na początku 1974 roku. Inicjatywa wychodzi ze strony grupy intelektualistów ze Stanisławem Lorentzem – dyrektorem Muzeum Narodowego, na czele. W tamtym czasie Cmentarz Powązkowski przestawiał obraz nędzy i rozpaczy. Piękne pomniki niszczeją, kaplice wzniesione przez najbogatsze warszawskie rody są dewastowane przez szabrowników poszukujących kosztowności (trumny wyciągano i przebijano, np. na wysokości twarzy), oraz złomiarzy. Pomiędzy alejkami walają się fragmenty zabytkowych ogrodzeń. 

Stanisław Lorentz od dłuższego czasu, bezskutecznie, stara się zainteresować władze Warszawy losem tej nekropolii. Niestety, nikt, włącznie z Ministerstwem Kultury, nie jest sprawą zainteresowany. Lorentz odbija się od jednych, drugich, trzecich drzwi, do momentu, w którym spotyka ekscentrycznego publicystę Jerzego Waldorffa: „Nagle pojawił się Waldorff, który na równi postawił dwie powojenne akcje: odbudowę małopolskich zamków w Baranowie, Pieskowej Skale, Wiśniczu, Krasiczynie, oraz działalność na rzecz ratowania Powązek”. 

Komitet Opieki nad Starymi Powązkami, pod przewodnictwem Jerzego Waldorffa, który funkcję tę pełnił aż do swojej śmierci w 1999 roku, mający za zadanie ratowanie nekropolii, zawiązuje się w maju 1974 roku, w budynku Muzeum Historycznego m.st. Warszawy na Rynku Starego Miasta. 

W skład zarządu wchodzą wybitni specjaliści: dyrektor Muzeum Historycznego m.st. Warszawy – prof. Janusz Durko, varsavianistka – Hanna Szwankowska, specjalista w dziedzinie ochrony i restaurowania zabytków — inż. Jacek Cydzik, historyk sztuki, autor monografii na temat Powązek — dr Tadeusz Rudkowski, rzeźbiarz, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, współtwórca Katedry Konserwacji Rzeźby Kamiennej i Kamiennych Elementów Architektury – Adam Roman, oraz dyrektor Muzeum w Wilanowie – dr Wojciech Fijałkowski. 

Problemem są jak zwykle pieniądze. Pozyskanie przychylności ówczesnych władz Warszawy z prezydentem miasta Jerzym Majewskim oraz stołecznej kurii, która na samym początku nieufnie odnosi się do całej inicjatywy, nie rozwiązuje bowiem sprawy. I wtedy Waldorffowi przychodzi na myśl postać księdza Gabriela Baudouin'a, który w Warszawie, na początku osiemnastego wieku, zakłada pierwszy w Polsce Dom Podrzutków, a fundusze na jego funkcjonowanie pozyskuje z kas najzamożniejszych obywateli miasta. 

Tak rodzi się idea zaduszkowych kwest. Pomysł genialny w swej prostocie polega na tym, aby w zbiórkę pieniędzy na rzecz renowacji cmentarza zaangażować ludzi z pierwszych stron gazet. Pierwsza zbiórka ma miejsce 1 listopada 1975 roku. Wśród kwestujących można było spotkać aktorów: Maję Komorowską, Damiana Damięckiego (stryja Mateusza i Matyldy Damięckich), czy Andrzeja Kopiczyńskiego (popularnego wówczas dzięki roli Czterdziestolatka). Z biegiem lat do kwestujących dołączają inni: Michał Żebrowski, Katarzyna Dowbor, Krzysztof Ibisz, Beata Tadla. W trakcie kolejnych kwest nie brakuje przedstawicieli miasta, na przykład w 2017 roku w kweście brała udział była prezydent Hanna Gronkiewicz – Waltz, a w 2019 roku, podczas ostatniej kwesty przed pandemią Rafał Trzaskowski. W czasie tej ostatniej kwsty udało się wtedy zebrać rekordową w historii zbiórek kwotę – 280.000 złotych. 

Dzięki zabiegom Komitetu udało się odnowić ponad 1600 grobowców. 

Obecnie ze względu na pandemię, zbiórka prowadzona jest na platformie zrzutka pod adresem: zrzutka.pl/powazki Magdalena Kuc 1 listopada 2020 roku

Magdalena Kuc 

28 października 2020 roku
Jerzy Waldorff,
Narodowe Archiwum Cyforwe, domena publiczna
Kwestarze na Cmentarzu Powązkowskim 2019, 
Fot. Rafał Krupa (Towarzystwo Przyjaciół Warszawy)
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Liczba odwiedzin: 191399