IMPRESJE POWĄZKOWSKIE:  KONKURS I JEGO LUDZIE

Odbywający się już po raz osiemnasty Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, tym razem z rocznym poślizgiem pandemicznym, jak zawsze gromadzi na starcie młodych utalentowanych pianistów z całego świata. Nieprzypadkowo na miesiąc konkursu wybrano październik. W czasie trwania konkursu – 17 października wypada rocznica śmierci kompozytora. Trzy tygodnie muzyki Chopina, w wypełnionej po brzegi warszawskiej Filharmonii Narodowej, to bez wątpienia najlepszy sposób uczczenia jego pamięci.

Konkurs Chopinowski od początków swego istnienia odgrywa ogromną rolę popularyzacyjną muzyki największego polskiego pianisty i kompozytora. Zaliczany do najważniejszych konkursów muzycznych na świecie ma wśród laureatów pianistów ze wszystkich kontynentów i jest świadectwem ponadczasowej wartości muzyki naszego genialnego pianisty.

Podobnie jak Warszawa i Mazowsze nierozerwanie związane są z życiem młodego Fryderyka, tak cmentarz na Starych Powązkach jest miejscem spoczynku całej jego rodziny oraz wielkiej rzeszy wykonawców, pedagogów i propagatorów jego muzyki, a także osób, które często przez wiele lat związane były z Konkursami Chopinowskimi, jako jurorzy, pedagodzy i uczestnicy konkursowych zmagań.
Jerzy Żurawlew, inicjator zorganizowania konkursu, był młodym obiecującym wirtuozem fortepianu, którego karierę koncertową przerwała I wojna światowa. Pół Polak, poł Rosjanin pierwsze lekcje muzyki otrzymywał od swej matki, a studia muzyczne z wyróżnieniem ukończył w warszawskim Konserwatorium Muzycznym pod kierunkiem wybitnego pedagoga Aleksandra Michałowskiego. Żurawlew dążąc do powstania konkursu, oprócz popularyzacji twórczości Fryderyka Chopina chciał, aby poprzez fachową ocenę wykonań jego utworów utrwalać najlepsze wzory. Jego zdaniem muzyka Chopina przez lata zaborów grana chętnie w polskich domach, ale nie zawsze właściwie wykonywana i często upraszczana, powinna odzyskać swą rangę. Jerzy Żurawlew począwszy od I Konkursu w 1927 roku wielokrotnie zasiadał w jury, jako przewodniczący. Bez reszty, do końca życia, był oddany sprawom muzyki, jako pedagog. Zmarł w czasie trwania X Konkursu 3 października 1980 roku.
Aleksander Michałowski, wybitny pianista, kompozytor i pedagog, jest najlepszym dowodem istnienia sztafety pokoleniowej w świecie muzycznym. Odbywał bowiem studia w Galicyjskim Towarzystwie Muzycznym pod kierunkiem Karola Mikulego, ucznia samego Fryderyka Chopina. Ponad 60 lat swego długiego życia bogatego w wydarzenia koncertowe poświęcił pracy w Warszawie (od 1874 do wybuchu I wojny światowej jako pedagog w Instytucie Muzycznym, a po 1918 w Wyższej Szkole Muzycznej). Do grona jego znakomitych wychowanków, oprócz wspomnianego powyżej Jerzego Żurawlewa, należy również Władysław Szpilman oraz światowej sławy klawesynistka Wanda Landowska. Jako senior pedagogów zasiadał w jury I Konkursu, w którym wzięła udział i zdobyła III nagrodę jego uczennica Róża Etkin. Ta młoda pianistka zginęła tragicznie w Warszawie w ostatnich dniach wojny w styczniu 1945 roku.
Współinicjatorem organizacji I Konkursu Chopinowskiego wraz z Jerzym Żurawlewem był kolejny z wybitnych pedagogów muzycznych, profesor Zbigniew Drzewiecki. Był później wieloletnim jurorem konkursów, od 1927 roku do 1965 (w okresie powojennym jako przewodniczący). Imponująca jest lista wychowanków prof. Drzewieckiego, w tym wielu laureatów konkursów, z jego zwycięzcami: Haliną Czerny-Stefańską i Adamem Harasiewiczem na czele. Uczniowie prof. Drzewickiego to ponadto: Lidia Grychtołówna, prof. Jan Ekier, Bolesław Kon oraz Wacław Kisielewski.
Adam Tadeusz Wieniawski, bratanek genialnego skrzypka, pianista, kompozytor i pedagog, to również ojciec założyciel konkursów, tak chopinowskiego, jak i następnie skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego. Był przewodniczącym jury II i III Konkursu Chopinowskiego. Wykładowca oraz dyrektor Konserwatorium Warszawskiego oraz prezes Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. Spoczywa w Alei Zasłużonych.
Profesor Jan Ekier to niewątpliwie rekordzista konkursów. Znakomity pianista, nagrodzony na III Konkursie w 1937 roku, oprócz działalności koncertowej zajmował się pracą pedagogiczną w Warszawie. Począwszy od 1949 roku aż do 2010 roku 11 razy zasiadał w jury konkursu. Jego długie bogate i pracowite muzyczne życie uhonorowano Orderem Orła Białego.
Oprócz organizatorów i jurorów, na cmentarzu powązkowskim leży wielu uczestników-laureatów Konkursów Chopinowskich.

Bolesław Kon zapomniany, niezwykły talent pianistyczny, wychowanek wspomnianych wyżej profesorów Michałowskiego i Drzewieckiego. W II Konkursie zajął ex equo pierwsze miejsce z tą samą oceną co Rosjanin Abram Lufer. Regulamin tej sytuacji nie przewidywał. W wyniku losowania zajął II miejsce. W następnym roku wygrał konkurs muzyczny w Wiedniu. Z powodzeniem koncertował po całej Polsce. Z nieznanych przyczyn w czerwcu 1936 roku popełnił samobójstwo.

Polskim bohaterem III Konkursu w 1937 roku został Witold Małcużyński zdobywca III nagrody. Był pianistą, który zdobył międzynarodową sławę, grając utwory wielu kompozytorów. W sposób szczególny uczcił Chopina w 100-lecie śmierci (1949) oraz 150. rocznicę urodzin (1960), odbywając międzynarodowe tournée z recitalami jego muzyki. Jako osoba niezwykle szanowana i poważana przyczynił się do zwrotu po wojnie skarbów wawelskich wywiezionych do Kanady. Był jurorem różnych konkursów muzycznych, w tym trzykrotnie w Konkursach Chopinowskich.

W sąsiedztwie jego grobu w Alei Zasłużonych spoczywa Stanisław Szpinalski, laureat II nagrody w I Konkursie w 1927 roku. W okresie powojennym był profesorem i rektorem Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie, dwukrotnie zasiadał w jury Konkursu.

Niemal na końcu Alei Zasłużonych, obok gwiazdy filmu Jadwigi Smosarskiej, pochowano Władysława Kędrę. Ten wirtuoz fortepianu studiował przed wojną w Konserwatorium Paryskim oraz u Ignacego Paderewskiego. Został laureatem powojennego Konkursu w 1949 roku. Laureat kilku międzynarodowych konkursów, koncertujący na estradach całego świata. Niestety zmarł przedwcześnie w 1968 roku w wyniku choroby nowotworowej.

W dotychczasowych konkursach nasi polscy pianiści czterokrotnie zdobywali najwyższe laury: Halina Czerny-Stefańska (1949), Adam Harasiewicz (1955), Krystian Zimmermann (1975), oraz Rafał Blechacz (2010). Jak będzie w tym roku?
Gmach Filharmonii Warszawskiej, gdzie odbywają się przesłuchania  uczestników oraz koncerty laureatów Konkursu Chopinowskiego.
Tekst i zdjęcia Franciszek Trynka
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Sed pede ullamcorper amet ullamcorper primis, nam pretium suspendisse neque, a phasellus sit pulvinar vel integer.
Liczba odwiedzin: 417266