ZBURZONA WIELKA SYNAGOGA



Tumany kurzu wzbiły się nad ruinami. Wysadzona w powietrze została Wielka Synagoga na Tłomackiem. Zdarzenie miało miejsce 77 lat temu, kiedy to 16 maja przeprowadzona została pacyfikacja powstania w getcie. Wykonawcą wyroku na ludzi i synagogę były oddziały SS pod dowództwem Gruppenführera Jürgena Stroopa. Akt ten zakończył powstanie i jest symbolem jego upadku. 

Stroop znający osobiście Hitlera, Himmlera i Göringa, wsławił się precyzyjnie zaplanowanymi akcjami likwidacyjnymi partyzantów na Ukrainie i na Kaukazie, brał również udział w działaniach mających za zadanie eksterminację galicyjskich Żydów. Do Warszawy został skierowany z misją koordynowania akcji wywiezienia do obozu zagłady w Treblince, pozostałych przy życiu resztek mieszkańców getta. Dzień po jego przyjeździe wybuchło powstanie. Jako szef policji i SS miał za zadanie bezwzględnie je stłumić. 

Z raportu sporządzonego przez Stroopa wynika, że do walki z powstańcami rzucono 1.827 po zęby uzbrojonych żołnierzy Wermachtu, grenadierów pancernych i kawalerii SS, granatowej policji i oddziałów złożonych ze strażników z obozu w Trawnikach. To oni przez 28 dni trwania powstania zabijali, palili, wysadzali w powietrze budynki i mieszczące się pod nimi bunkry, w których ukrywali się powstańcy. 

Jak sam Stroop napisał w raporcie z dnia 16 maja: „Była żydowska dzielnica mieszkaniowa w Warszawie przestała istnieć. Wielka akcja została zakończona wysadzeniem w powietrze warszawskiej synagogi o godz. 20.15. Ogólna liczba ujętych oraz na pewno zgładzonych Żydów wynosi 56.065”.

Wielka Synagoga przy placu Tłomackie 7 była największą synagogą postępową w Polsce. Wzniesiona według projektu Leonardo Marconiego, w swoich wnętrzach mogła pomieścić 4500 osób. Uroczyste otwarcie miało miejsce 26 września 1878 r. w święto Roszh Ha- Szana - Żydowski Nowy Rok. Odbywały się w niej nie tylko nabożeństwa, lecz także koncerty przyciągające tłumy warszawiaków, oraz różnego rodzaju patriotyczne uroczystości, m.in. z okazji uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Jedną z najbardziej wzruszających było nabożeństwo żałobne zorganizowane w dniu śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego. 

Obecnie na miejscu synagogi stoi Błękitny Wieżowiec.

Magdalena Kuc

16 maja 2020 roku
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Sed pede ullamcorper amet ullamcorper primis, nam pretium suspendisse neque, a phasellus sit pulvinar vel integer.
Liczba odwiedzin: 359895