OBRAZ MALCZEWSKIEGO ODZYSKANY PO LATACH

Zaginiony obraz wybitnego symbolisty przełomu XIX i XX wieku powrócił po 75 latach do Muzeum Narodowego. 

To radosna wiadomość. Nasza kultura i sztuka ponosiła bowiem na przestrzeni wieków ogromne, niepowetowane straty. Powstania narodowe, okres zaborów, w końcu dwie wojny światowe. Każde z tych zdarzeń, bitwy, bomby, pożary, przetaczające się przez teren kraju wojenne fronty czyniły ogromne straty w naszym kulturowym narodowym majątku. Czego nie strawiły zniszczenia, rozgrabiali najeźdźcy. 

Mimo tylu lat od zakończenia wojny ciągle zdarzają się takie pomyślne wiadomości. Tym razem jedno z najwcześniejszych dzieł Jacka Malczewskiego „Przy fortepianie”, namalowane w 1874 roku, zostało zidentyfikowane w jednym z londyńskich domów aukcyjnych, w którym uratowano go przed sprzedażą. Losy tego obrazu po Powstaniu Warszawskim do momentu odnalezienia w jesieni ubiegłego roku pozostają nieznane. Własność Muzeum Narodowego z uwagi na czytelną sygnaturę na odwrocie dzieła jest bezdyskusyjna. 

Obraz powrócił do Polski dzięki staraniom Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Po obowiązkowej kwarantannie i pracach konserwatorskich obraz wzbogaci galerię malarstwa polskiego. Na odwrocie obrazu widnieje podpis artysty oraz data i miejsce powstania – rodzinne miasto Malczewskiego, Radom. Obraz przedstawia siostry malarza Bronkę i Helenę przy fortepianie w ich rodzinnym domu. Urodzony w Radomiu. Do nauki malarstwa i przejścia z gimnazjum do Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie zachęcił go Jan Matejko. Stąd na dalsze studia udał się do Paryża. Odnaleziony obraz Malczewski namalował tuż po powrocie, jako młody 23-letni początkujący artysta. 

Jacek Malczewski wybitny przedstawiciel symbolizmu w malarstwie przełomu wieków, także pedagog w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, od 1912 roku do wybuchu I wojny światowej rektor uczelni, pozostawił po sobie bogatą spuściznę. Jedna z największych kolekcji jego obrazów pozostaje jednak w galerii we Lwowie. W swoich wędrówkach po polskich galeriach malarstwa napotkałem sporą ilość jego prac. Z miejsc, w których natrafiłem na obrazy Jacka Malczewskiego mogę wymienić, oprócz Muzeum Narodowego w Warszawie, Galerię Sukiennice w Krakowie, galerię Raczyńskich w Rogalinie, Muzeum Okręgowe na Zamku w Lublinie, Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym, Muzeum Narodowe w Gdańsku, Muzeum Narodowe w Kielcach oraz Muzeum Okręgowe w Radomiu. Jak podaje strona Pinakoteka-zaścianek (znakomita strona informacyjna o polskim malarstwie), tych miejsc jest znacznie więcej, a duża część twórczości Malczewskiego pozostaje w rękach prywatnych. 

Każde odnalezione dzieło sztuki cieszy. Trzeba jednak mieć świadomość, że liczba utraconych obrazów wciąż znajdujących się poza Polską szacowana jest na ok. 63 tysiące.

Franciszek Trynka 

18 czerwca 2020 roku 
Fot. Danuta Matloch/MKiDN
Fot. katalog strat wojennych
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Sed pede ullamcorper amet ullamcorper primis, nam pretium suspendisse neque, a phasellus sit pulvinar vel integer.
Liczba odwiedzin: 359417