TĘSKNIĘ ZA TOBĄ ŻYDZIE

Od jakiegoś czasu, w centrum miasta, na tyłach kamienicy przy ulicy Próżnej 12 można podziwiać niezwykły mural Tytusa Brzozowskiego. 

Mural przywołuje pamięć o żydowskiej Warszawie. Namalowany jest w formie dyptyku i jego pierwsza, górna część przedstawia nieistniejące obecnie budynki, tzw. dzielnicy północnej, w której od 1809 roku mieszkali przede wszystkim warszawscy Żydzi. Widzimy Wielką Synagogę na Tłomackiem, wysadzoną w powietrze przez Niemców na sam koniec powstania w getcie, dalej przedwojenną galerię handlową, czyli słynny pasaż Simonsa, zniszczony w czasie bombardowania podczas działań związanych z powstaniem warszawskim, a jeszcze dalej przepiękne kamienice czynszowe. Widzimy fragmenty ulic, sklepy wraz z szyldami, oraz tłumy ludzi. Malunki ujęte są w ramy, na tle błękitnego nieba, które wypełnia ścianę kamienicy. Wyglądają jak unoszące się w powietrzu obrazy. Jest to celowy zabieg artysty, który górną część tryptyku poświęcił umarłym ludziom i umarłym budynkom — nieistniejącemu miastu. 

Na dole muralu, na poziomie ulicy Brzozowski umieścił to, co nie zostało zniszczone w czasie wojny. 

Widzimy więc wieżę kościoła św. Augustyna na Nowolipkach, w którym Niemcy z chwilą likwidacji getta urządzili magazyn mienia zrabowanego Żydom, synagogę Nożyków na ulicy Twardej, która po likwidacji tzw. małego getta znalazła się po stronie aryjskiej, kościół Wszystkich Świętych na placu Grzybowskim oraz studnię na Tłomackiem, popularnie zwaną „Grubą Kaśką”, drzewa w parku Krasińskich. Widać też parę ludzi. Stoją na dachu, patrzą z tęsknotą w górę i trzymają się za ręce. Mural powstał z inicjatywy mieszkańca dzielnicy Śródmieście Bartłomieja Gołąbka, który zgłosił projekt do budżetu obywatelskiego. Ulica Próżna nie została wybrana przypadkowo. To jedyna ocalała z pożogi wojennej ulica warszawskiego getta. Tytus Brzozowski tworzy głównie akwarele. Jego prace przedstawiają przede wszystkim architekturę Warszawy. Brzozowski miesza współczesne budynki z historycznymi, w jego pracach często występują surrealistyczne elementy, jak na przykład unoszący się w powietrzu lub spacerujący po dachach budynków ludzie. Mural jest czwartą pracą Tytusa Brzozowskiego na terenie miasta. Trzy inne można oglądać na Woli, na ścianie biurowca Spark, na Pradze Południe, przy ulicy Grochowskiej 215, oraz w Śródmieściu, na ścianie budynku ZDM przy Chmielnej 120.
Magdalena Kuc
Fot. Sabina Chyla

15 listopada 2020 roku
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Liczba odwiedzin: 188167