POWSTANIE WARSZAWSKIE DZIEŃ PO DNIU

3 SIERPNIA 1944

Na Starym Mieście Polacy zdobywają pałac Blanka, obsadzają Arsenał przy ul. Długiej oraz pałac Mostowskich. Niemiecka artyleria stojąca pod Cytadelą oraz pociąg pancerny ostrzeliwały PWPW. 

Zacięte walki toczą się wzdłuż Al. Jerozolimskich i ul. Marszałkowskiej. Zadanie opanowania tych głównych arterii komunikacyjnych Niemcy mają realizować siłą dwóch batalionów 4. pułku Grenadierów Wschodniopruskich, wspartych czołgami. W czasie ataków Niemcy wykorzystują ludność cywilną w charakterze żywych tarcz. Mimo przewagi Niemcy nie są w stanie opanować Alei Jerozolimskich na całej ich długości. Powstańcy z oddziału ppor. "Zdunina" zdobywają Dworzec Pocztowy przy skrzyżowaniu z ul. Żelazną, Dom Turystyczny przy pl. Starynkiewicza oraz Wojskowy Instytut Geograficzny po południowej stronie Al. Jerozolimskich, blokując ruch kolejowy oraz kołowy przez centrum Warszawy. 

Toczą się walki w rejonie ulic Chłodnej i Grzybowskiej. 3 sierpnia Batalion „Chrobry I” zdobywa posterunek policji niemieckiej – „Nordwache” na rogu Chłodnej i Żelaznej. Nie udaje się zająć budynku szkoły na rogu Żelaznej i Leszna. 

W Śródmieściu Południowym nie powiodło się natarcie na stacje telefonów tzw. małej PAST-y, przy Piusa 19. Batalion „Golski” kpt. Stefana Golędzinowskiego zajmuje część budynków politechniki, gdzie się umacnia. 

Na Żoliborzu, na rozkaz komendanta Okręgu pułkownika Antoniego Chruściela „Montera”, oddziały podpułkownika Mieczysława Niedzielskiego „Żywiciela” powracają na teren dzielnicy. Część oddziałów żoliborskich walczy na terenie kolonii „Zdobycz Robotnicza” na Wawrzyszewie. Reszta wraca na Żoliborz i obsadza pozycje na pl. Wilsona i ul. Krasińskiego.

 Na Woli trwa silny napór nieprzyjaciela, który usiłuje oczyścić swoje drogi komunikacyjne wzdłuż ul. Górczewskiej i Wolskiej z przeszkód, jakie stawiają broniący się Polacy. W atakach na powstańcze barykady Niemcy wykorzystują cywilną ludność Woli jako żywe tarcze do osłony czołgów. O godzinie 8.00 w ten sposób Niemcy próbują zdobyć barykadę przy skrzyżowaniu Wolskiej i Młynarskiej. Natarcie odparto, część cywilów odbito. Jednakże Niemcy ponawiają atak o 10.30 większymi siłami. Szło ono wzdłuż Wolskiej i Górczewskiej. Pędzona przed czołgami ludność cywilna zmuszana jest do rozbierania barykad. Niemiecka kolumna czołgów, obrzucana butelkami zapalającymi, przedziera się na ul. Towarową i Al. Jerozolimskie w kierunku mostu Poniatowskiego. 

Żołnierzom z Batalionu „Zośka” udaje się uruchomić jeden ze zdobytych czołgów. Dokonał tego mechanik samochodowy majster Jan Lumeński „Łuniewski”. Komendant Główny AK „Bór” Komorowski odznacza go Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami. Czołg nazwano początkowo „Pudel”, ale z czasem częściej nazywano go też „Magdą”. Uruchomiono także częściowo drugi czołg. 

Na bazie dwóch zdobytych czołgów utworzony zostaje pluton pancerny "Wacek”. Jeszcze tego samego dnia jeden z czołgów ostrzelał skutecznie niemieckie stanowisko ciężkich karabinów maszynowych na wieży kościoła św. Augustyna na Nowolipiu. 

Pchor. Józef Szczepański „Ziutek” z Batalionu „Parasol” pisze słowa piosenki „Pałacyk Michla”. Piosenka została napisana, kiedy oddział z tego batalionu dowodzony przez Janusza Brochwicz – Lewińskiego pseudonim „Gryf” zajmował pozycje w pałacyku Michlera przy ulicy Wolskiej. 

Na Ochocie walki trwają w rejonie ul. Grójeckiej i Wawelskiej – Reduty Wawelska i Kaliska. Na Okęcie przybywa brygada RONA (Russkaja Oswoboditelnaja Narodnaja Armia) pod dowództwem renegata, gen. SS Bronisława Kamińskiego. Jeszcze tego samego dnia żołnierze tej formacji rozpoczynają swój zbrodniczy szlak w Warszawie, zabijając wielu mieszkańców Okęcia i przedmieść Ochoty. 

Na Mokotowie komenda V Obwodu AK Mokotów wraz z dowódcą podpułkownikiem "Przegonią" opuściła swoje miejsce postoju na ul. Chocimskiej i w nocy wyszła do podwarszawskich lasów. Na Mokotowie zostaje m.in. Pułk „Baszta”. Powstańcy umacniają południową część dzielnicy. 

Na Pradze powstańcy z Bródna oraz Michałowa wycofują się poza granice Pragi. Będą w następnych dniach dołączać do oddziałów AK w Legionowie, a dalej w Puszczy Kampinoskiej. Ci z Grochowa i Saskiej Kępy przeprawią się przez Wisłę na Mokotów. Jedynie oddziały II Rejonu Targówek utrzymują jeszcze zajęty przez siebie teren. 

Ok. godz. 20 Niemcy wprowadzają do walki nad Warszawą bombowce nurkujące, które dokonują pierwszych nalotów na Wolę oraz cele na terenie miasta. Stopniowo do Warszawy docierają jednostki grupy gruppenführera Reinefartha. 

Na Ochocie, w Śródmieściu i na Woli nieprzyjaciel wykorzystuje ludność cywilną jako żywe tarcze osłaniające natarcie niemieckich czołgów przed ogniem powstańców. Oddziały wroga podpalają domy i mordują ludność cywilną, głównie na Woli, Mokotowie i Ochocie. 

Przebywający od 30 lipca w Moskwie premier Rządu Polskiego w Londynie, Stanisław Mikołajczyk prosi Józefa Stalina o pomoc dla powstania. Ten oczywiście nie odmawia, zapewniając o jej rychłym niesieniu.

Karol Karasiewicz 

3 sieprnia 2020 roku
Reduta Kaliska,
Fot. MaSzt
Copyright ©2020 Warszawa Express, All Rights Reserved.
Przygotowanie strony: Sławomir Chodorski
Sed pede ullamcorper amet ullamcorper primis, nam pretium suspendisse neque, a phasellus sit pulvinar vel integer.
Liczba odwiedzin: 356828